Tui có chứng chỉ C1 chính thức nhờ tự học và né luyện nói viết hết mức. Giờ tui chật vật và thấy mình như kẻ lừa đảo. Đừng làm như tui.
💡 Đôi lời trước khi đọc
Giới học ngoại ngữ hay tranh cãi giữa input (nạp vào: nghe, đọc) và output (xuất ra: nói, viết). Có trường phái tin rằng chỉ cần nghe đọc thật nhiều thì tự khắc sẽ nói được. Khung trình độ châu Âu (CEFR) xếp từ A1 tới C2; C1 là mức cao cấp, gần như dùng thành thạo. Với tiếng Pháp, chứng chỉ chính thức là DELF (A1–B2) và DALF (C1–C2). OP tự học tiếng Pháp gần như chỉ bằng input, đậu cả B2 lẫn C1, vào được đại học dạy bằng tiếng Pháp, nhưng giờ nói không nổi và thấy mình như “kẻ mạo danh”.
“Trước khi học tiếng Pháp (ngôn ngữ mục tiêu), tui đã gần như thành thạo hai thứ tiếng khác và đạt mức tạm ổn ở một thứ tiếng nữa. Tiếng Đức với tiếng Anh tui học trên lớp, nhưng lúc nào cũng vượt cả lớp, chủ yếu theo tui là nhờ ngoài giờ học tui xem rất nhiều nội dung bằng hai thứ tiếng đó (không cố ý gì đâu, chỉ là tui lên mạng nhiều mà nội dung bằng tiếng mẹ đẻ của tui khá ít). Tiếng Tây Ban Nha (cũng học trên lớp) thì tui không làm vậy, vì đã biết tiếng Anh rồi, hồi đó cũng chẳng thiết tha học lắm, nên trình tiếng Tây Ban Nha chưa bao giờ bắt kịp hai thứ tiếng kia.
Rồi tới tiếng Pháp. Từ mấy lần học ngoại ngữ trước, tui rút ra một kết luận (sai bét): chỉ có input là quan trọng! Nên tui quyết định tự học. Lúc đó tui cũng đã học xong cấp 3, lại từng có trải nghiệm tệ với một giáo viên thô lỗ ở một trung tâm Alliance Française, nên tui nghĩ: sao phải trả tiền cho lớp đắt đỏ khi tự học còn tốt hơn? Vậy là cách học chính của tui là tự học theo giáo trình, cộng với rất nhiều input, cả đọc lẫn nghe. Và ở mức nào đó thì nó hiệu quả thật! Năm này qua năm khác, tui hiểu được ngày càng nhiều. Đúng, tui có nhận ra khả năng nói viết của mình bị tụt lại. Tui có tự luyện nói, tự thu âm, rồi viết theo bài tập trong giáo trình, nhưng chưa bao giờ đều đặn. Còn khi nói chuyện với người bản xứ thật (lúc đi Pháp hay trên mấy app online) thì tui toàn đứng hình, vật lộn lắm. Học 3 năm mà gọi được món bằng tiếng Pháp đã là thành tích rồi.
Tất nhiên tui biết vậy là sai, ít nhất cũng phải nói chuyện với giáo viên online hay đi mấy buổi giao lưu nói chuyện gì đó. Nhưng chứng lo âu xã hội với tật hay trì hoãn cứ níu tui lại. Thực ra tui mới nói chuyện với giáo viên đúng một lần, một ngày trước khi thi B2. Kỳ thi mà tui đăng ký để “lấy chút tự tin”. Giáo viên đánh giá tui ở mức A2. Rồi tui vào thi, được 82/100. Tui bất ngờ nhưng sướng rơn. Còn viết hẳn một bài khoe trên Reddit mà rốt cuộc không đăng lol. Nhưng biết tui không có gì không? Tự tin để nói.
Rồi 1,5 năm sau tui quyết định chinh phục C1. Chuyện dài lắm, nhưng tui muốn nộp đơn vào một trường đại học dạy bằng tiếng Pháp và muốn thử sức. Lần này tui muốn làm cho đàng hoàng, thật sự nói chuyện với người ta! Nhưng lo âu xã hội với trì hoãn vẫn không biến mất. Tui đi được đúng một sự kiện mà nói được có vài câu lol. Nên tui làm những gì mình làm được: mua sách luyện đề C1, tìm hiểu cấu trúc đề, rồi tự luyện bài tập trong 1–2 tháng. Đúng là vất vả, nhưng hình như cũng hiệu quả! Tui được 80/100.
Nhưng mấy cái đó chẳng quan trọng. Tui được trường nhận, cũng hay. Tui hiểu bài giảng (ít nhất là phần lớn), nhưng mỗi lần giáo sư nói chuyện với tui là tui lại tự làm mình xấu hổ vì phát âm tệ hại và thiếu từ. Tui còn không dám thử kết bạn, sợ lộ ra mình là “đứa nước ngoài học tiếng Pháp mà cũng không ra hồn”, chưa kể nỗi sợ mấy bài luận và kỳ thi sắp tới.
Tui ngu quá, đáng lẽ không nên lấy input làm cách học chính. Đáng lẽ phải nhận ra lớp học quan trọng thế nào trong những lần học ngoại ngữ trước. Hồi đạt C1 mấy thứ tiếng kia, tui viết luận không mấy khó khăn. Giờ viết một trang nhật ký bằng tiếng Pháp thôi cũng vật lộn. Tới nước này tui thật sự không biết phải làm gì. Vẫn còn quá sợ để nói chuyện với người bản xứ, kể cả với người cùng học ở mấy buổi giao lưu ngôn ngữ. Giai đoạn này tui cũng không đủ tiền thuê giáo viên. Tui toang rồi.
Lạy trời lạy phật, đừng làm như tui. Đúng, input quan trọng, nhưng nếu nó là nguồn học duy nhất thì bạn sẽ chật vật mãi không dứt.
Với lại tui thấy mấy kỳ thi này hoàn toàn không đánh giá được trình độ thật. Bạn có thể thành thạo cách làm đề, luyện cho quen rồi vẫn qua được dù kỹ năng còn lỗ hổng to tướng.”
💬 u/AppropriatePut3142 (↑205) Tui thấy đây là câu chuyện thành công mà. Bạn đã làm được hết những gì cần làm, và giờ đang ở trong môi trường ngập tiếng Pháp, nơi bạn có thể học nói cực nhanh. Cứ đi nói chuyện với người ta là ổn thôi.
↳ u/DucDeBellune (↑39):
“Cứ đi nói chuyện với người ta là ổn thôi.”
Thì đó chính là vấn đề của họ mà, đúng không? Họ sợ nói chuyện với bất kỳ ai, và chừng nào nỗi sợ đó còn thì tiếng Pháp (và việc học) của họ còn khổ. Tui đồng ý đây là một tình huống hơi dại để tự đẩy mình vào. Biết mình lo âu khi nói ngoại ngữ mà vẫn nộp đơn vào trường nước ngoài rồi chuyển sang đó sống thì hơi điên.
↳↳ u/AppropriatePut3142 (↑30): Phải không đồng ý chỗ này. Việc điều trị lo âu xã hội dựa trên ý tưởng rằng nỗi sợ không nhất thiết ngăn mình sinh hoạt bình thường. Bảo ai đó là còn sợ thì còn không làm được gì có thể gây hại. Họ có thể sợ, mà vẫn nói chuyện với người khác.
↳↳↳ u/DucDeBellune (↑2): Đúng, nhưng bạn vẫn có thể đi trị liệu và tập mở lòng mà không cần, kiểu, làm nó nặng thêm bằng cách chuyển hẳn sang một nước mới, vào một chương trình đại học nặng, dạy bằng đúng thứ tiếng mình đang vật lộn. Các phương pháp điều trị thông thường đâu có tính tới cú thay đổi môi trường đột ngột và áp lực cộng thêm đó, mà bảo họ nên hay không nên làm gì thì cũng vượt xa phạm vi một sở thích học ngoại ngữ rồi.
↳↳↳ u/Constant_Work_9958 (↓8): Bằng cấp của bạn để dùng ở chỗ làm, đâu phải ở đây.
↳↳↳ u/DucDeBellune (↑3): Nói chung thì đúng, nhưng đem chứng lo âu nặng ra thử lửa bằng cả nghìn đô la, nhổ rễ cả cuộc sống chuyển tới nơi không có ai hỗ trợ thì thường chẳng phải ý hay. Chuyện này vượt xa vấn đề học ngoại ngữ, sang vấn đề sức khỏe tinh thần rồi. Không phải là không vượt qua được, nhưng mấy comment như cái tui đang trả lời, xem nhẹ hay lướt qua vấn đề như thể chỉ là rào cản nhỏ, nghe như đang nói lướt qua OP vậy.
↳↳↳↳ u/pittoresquee (OP) (↑9): Đừng lo, tình hình của tui không nghiêm trọng như bạn nghĩ đâu ;) Mà tui thấy hơi buồn khi bạn gần như khuyên tui cứ ở yên trong vùng an toàn vì lo âu xã hội. Thật ra tui thấy comment bạn đang phản hồi kia có ích, dù là điều tui từng nghe rồi, vì nó khích lệ.
↳ u/Sebas94 (↑16): Tui có việc làm bằng tiếng Pháp sau 2 năm dùng Glossika, về cơ bản là 350 giờ nhại theo (shadowing) các câu tiếng Pháp hữu ích. Mấy tháng đầu tui khổ sở vô cùng để hiểu sếp, vì ổng nói tiếng Pháp suồng sã với giọng mà tai tui chưa quen (người mới vào làm cũng áp lực lắm). Nên gần một năm trời tui phải học cả nghìn từ và cách diễn đạt mới bằng Anki, nghe đủ loại podcast, kênh YouTube, và tất nhiên là nói và viết rất nhiều ở chỗ làm. Input có hiệu quả, nhưng phải có “chế độ ăn” cân bằng giữa input, output và mấy kỹ năng quan trọng khác như ngữ pháp thì mới thấy thoải mái khi làm việc bằng ngôn ngữ đó.
💬 u/silvalingua (↑43)
“Tới nước này tui thật sự không biết phải làm gì.”
Bạn biết rõ phải làm gì mà, chỉ là sợ làm thôi. Bạn phải luyện nói và viết, dù đau khổ cỡ nào. Không có đường tắt. Có điều kiện thì thuê gia sư.
💬 u/_Jacques (↑44) Một người Pháp thật thụ sẽ vui cực khi biết bạn có quyết tâm học tiếng của họ. Đâu có dễ, tui nể lắm!
↳ u/pittoresquee (OP) (↑7): Cảm ơn bạn :,)
💬 u/Safe_Place8432 (↑13) Bạn thi bằng gì? Phần nói của DALF khá gắt mà. Hay bạn thi TCF tout public không có phần nói?
Nói vậy chứ trên giấy tờ tui cũng C1 tiếng Đức, mà viết thì ngập ngừng hơn mức một người C1 nên có. Cái giúp tui, nghe thì ngược đời, là giờ tui cứ viết tự do, đặt mục tiêu là không thèm quan tâm lỗi sai, và nó giúp tui tin vào cảm giác của mình hơn hẳn. Bạn có trình độ rồi, bạn cũng tin vào cảm giác của mình được!
↳ u/pittoresquee (OP) (↑14): Tui thi DALF. Phần nói kỳ lắm: tui phải thuyết trình 15 phút về một chủ đề rồi nói chuyện với giám khảo. Phần thuyết trình tui làm hỏng vì không nghĩ ra đủ luận điểm, nói một mớ lộn xộn, nhưng phần nói chuyện thì khá dễ. Họ không đào sâu luận điểm của tui lắm, chỉ hỏi nhiều câu về chủ đề. Cuối cùng vẫn được 20/25. Chẳng hiểu sao luôn. Chắc họ đo xem bạn có nói chuyện được bằng tiếng Pháp ở mức tạm ổn không, và chắc tui làm được, nhưng tiếc là ngoài đời bạn đâu có nói chuyện với giáo viên kiên nhẫn, chấp nhận đủ kiểu giọng và lỗi nhỏ, mà với người bản xứ sẽ đánh giá nếu bạn nói không giống họ. Tui biết nên thử cách viết tự do, nhưng dạo này tui bực lắm vì chữ cứ khó ra, rồi lại tự giận mình vì có C1 rồi mà vẫn vật lộn.
↳↳ u/Safe_Place8432 (↑14): Lạ thật! Có khi bạn có trình độ nhưng chỉ khi có adrenaline? Tui thi cả C1 lẫn C2, họ đâu có cho qua dễ vậy. Phải tập trung vào trận chứ! :)
↳↳↳ u/pittoresquee (OP) (↑2): Ừ, chắc do adrenaline, mà cũng do tui thấy thoải mái hơn khi nói với giáo viên coi tui là người đang học, trong tình huống mình chuẩn bị trước được, so với ngoài đời với người bản xứ thiếu kiên nhẫn trong những tình huống không thể chuẩn bị.
↳↳ u/je_taime (↑6): Mức tạm ổn á? Đâu phải chỉ tạm ổn. C1 có những yêu cầu năng lực cụ thể, và phải có hai giám khảo ngồi với bạn. Người chấm có khi đã nương tay.
💬 u/That_Mycologist4772 (↑10) Ê tui cũng làm y vậy với ngôn ngữ đầu tiên tui học. Không hiểu sao tui tin là chỉ input mới quan trọng; nghĩ rằng nạp đủ là sẽ nói trôi chảy, dù chưa từng luyện nói.
Thế là tui chỉ nghe podcast, xem phim, TV, video YouTube bằng ngôn ngữ đó. Không giáo trình, không từ vựng hay ngữ pháp gì hết, chưa từng học kiểu bài bản.
Làm vậy khoảng 1,5 năm, tới khi cuối cùng có dịp nói chuyện với người bản xứ thì tui nói chuyện được, nhưng nhận ra khả năng hiểu của mình hơn khả năng nói gấp mấy lần. Tui hiểu hết, mà gần như không ghép nổi một câu cho mạch lạc.
Có lúc tui sống chung với một người bản xứ hơn một tháng, người đó không biết chữ tiếng Anh nào. Chỉ trong tháng đó thôi, khả năng nói của tui tiến bộ hơn cả 1,5 năm trước cộng lại.
↳ u/pittoresquee (OP) (↑1): Ừ, tiếc là đây là cái bẫy phổ biến. Mà mừng cho bạn là sau có 1,5 năm đã chuyển sang học cân bằng hơn! (so với hơn 5 năm của tui…)
💬 u/lazysundae99 (↑16) Mấy kỳ thi theo CEFR (và tương đương) không chia ra đọc, nghe, viết, nói rồi chấm riêng à? Hoàn toàn có thể C1 phần đọc mà B1 phần nói, chúng là 4 kỹ năng khác nhau, và tui không tưởng tượng nổi một tổ chức khảo thí uy tín lại cấp chứng chỉ C1 khi bạn chưa chứng minh nói viết được ở mức đó.
↳ u/pittoresquee (OP) (↑17): Không đâu, với DELF/DALF bạn chỉ cần đạt tổng ít nhất 50/100, và mỗi phần ít nhất 5/25. Điểm thấp nhất của tui là 15/25 phần viết, nên về mặt kỹ thuật chắc tui cũng viết được ở mức đó?
↳↳ u/muffinsballhair (↑1): Vậy chắc họ nên cấp chứng chỉ riêng cho đọc, viết, nói, nghe, cho đậu từng phần độc lập luôn.
↳ u/je_taime (↑1): Kể cả khi các phần chấm riêng thì cuối cùng bạn vẫn nhận một điểm tổng.
💬 u/mucklaenthusiast (↑35) Thật ra tui không đồng ý vụ output này. Không phải tui nghĩ output không quan trọng (nó cực kỳ quan trọng!) và tui đồng ý nó là một kỹ năng riêng. Nhưng mà.
Bắt kịp nó rất dễ. Tui đảm bảo: nếu bạn nghe hai người bản xứ nói chuyện với nhau mà theo kịp, thì học cách nói chuyện với họ là chuyện nhỏ. Tập trung vào input hữu ích hơn nhiều, nhất là giai đoạn đầu, vì rào cản lớn nhất luôn là bạn không hiểu họ, chứ không phải họ không hiểu bạn.
↳ u/m_bleep_bloop (↑4): Vậy sao người này làm đúng như bạn nói mà lại gặp khó đúng chỗ đó?
↳↳ u/mucklaenthusiast (↑11): Họ đâu có gặp khó? Họ chỉ tưởng mình sẽ giỏi hơn mà không bỏ công sức. Nếu chủ động luyện nói và viết vài tuần, họ sẽ thấy kết quả không tưởng. Cái khó của họ rõ ràng chủ yếu là tâm lý, phần viết họ còn được 15/25, đâu có tệ. Nhìn xem họ sợ bị “lộ” tới mức nào. Chuyện này ít liên quan tới ngôn ngữ, mà là tâm lý. Tui còn thích có giọng nước ngoài nữa, cố tình không sửa giọng khi nói tiếng Anh, vì ừ thì tui là người nước ngoài mà. Tui muốn thể hiện điều đó.
↳↳ u/New-Bottle-6917 (↑6): Chủ yếu là do mấy nỗi bất an của chính họ thôi, đọc kỹ thì thấy họ đơn giản là không tập nói chuyện với người bản xứ. Đây đâu phải trường hợp đã nạp cả tấn input rồi luyện nói nhiều mà vẫn tiến chậm.
↳ u/pittoresquee (OP) (↑1): Ừ tui tưởng kỹ năng này sẽ chuyển sang kỹ năng kia, mà hóa ra không phải vậy lol.
💬 u/Talbit01 (↑8) Input và output hữu ích như nhau, vì là hai kỹ năng hoàn toàn khác nhau, dùng các vùng não khác nhau. Giỏi một cái thì học cái kia dễ hơn chút.
Tui khuyên tham gia mấy nhóm nói chuyện trình độ A1, rồi lên dần trình độ cao hơn khi thấy thoải mái. Cuối cùng thì vào mấy nhóm sở thích với người bản xứ. Nhưng bạn phải nói, đó là cách duy nhất để học kỹ năng này.
Sửa: Nói thêm, tui cũng làm y vậy với tiếng Đức haha nên hiểu cảm giác của bạn.
💬 u/ItsMe_RandomNumber (↑6) Có một thứ trớ trêu mà lại hiệu quả với tui hồi ở nước ngoài: đi mấy sự kiện ngôn ngữ ở địa phương (thư viện gần nhà có bàn giao lưu nói chuyện, vài quán bar cũng có sự kiện kiểu đó). Người ở đó cũng đang học ngôn ngữ, thấy tui kiên nhẫn với họ thì họ cũng kiên nhẫn với tiếng Pháp bập bẹ của tui. Nhờ vậy tui mới thật sự hòa nhập với người địa phương và có được mấy người bạn thân.
💬 u/Pwffin (↑2) Chúc mừng bạn vào được chương trình mình muốn. Rõ ràng bạn đã học được rất nhiều tiếng Pháp, không thì đâu đi xa được tới đây. Nhưng giờ bạn có lý do rõ ràng để luyện nói viết rồi, vì như bạn nói, sắp thi, mà bạn cũng muốn nói chuyện được với người khác.
Dở một thứ thì chẳng bao giờ vui, cảm giác không diễn đạt được gì cho xứng với đầu óc thật của mình cũng vậy. Nhưng muốn học ngoại ngữ thì phải chấp nhận thôi, để cái tôi ngoài cửa và lao vào.
Tin vui là bạn sẽ tiến bộ nhanh khi bắt đầu dùng ngôn ngữ đó để giao tiếp. Tin còn vui hơn là người như bạn sẽ tiến bộ nhanh hơn nữa, vì kỹ năng nghe đọc đã rất cao.
Bạn không cần bắt đầu nói chuyện với tất cả mọi người. Chọn một người bạn thấy thoải mái rồi nói chuyện với họ. Có thể bắt đầu bằng nhắn tin. Viết là bước trung gian tuyệt vời, có thời gian suy nghĩ mà vẫn có áp lực phải trả lời.
Đi mấy quán cà phê ngôn ngữ đi, chúng sinh ra đúng để giúp người ta thấy thoải mái khi nói, chẳng ai quan tâm nếu bạn nói sai, phải nói lại từ đầu, hay khua tay múa chân vì tự nhiên quên cách chia thì quá khứ.
Chuẩn bị sẵn vài câu mở đầu để nói ra mà không cần nghĩ. Bắt đầu được rồi thì thường dễ nói tiếp hơn. Nếu cần hỏi giảng viên, luyện trước câu hỏi. Nhớ rằng đa số giảng viên thích sinh viên đặt câu hỏi, họ muốn bạn hiểu bài, nên họ thà bạn hỏi còn hơn không hỏi rồi không hiểu.
💬 u/allnamestaken26 (↑3) Đừng xem nhẹ ngần ấy giờ học. Theo kịp bài giảng bằng tiếng Pháp là chuyện lớn đó, và bạn đâu có nợ bạn cùng lớp nào một màn thể hiện hoàn hảo chỉ vì có chứng chỉ C1.
💬 u/Wingoola (↑3) Chuyện này rất phổ biến! Bạn không cô đơn đâu. May là bạn có nền tảng rất tốt từ ngần ấy input, lại vào được đại học Pháp. Chúc mừng bạn nhiều! Vài ý để vượt qua giai đoạn đáng sợ này: tham gia nhóm kịch, hợp xướng hay nhóm tình nguyện ở trường. Mấy nhóm đó thường toàn người dễ thương, hay động viên. Cứ bắt đầu là đứa im lặng nhút nhát chẳng ai để ý, đừng đặt thêm kỳ vọng gì cho mình. Cứ đều đặn có mặt, từng chút một bạn sẽ được đón nhận và nói nhiều dần. Vài tháng sau bạn sẽ vượt qua nỗi lo âu, rồi ngày càng tiến bộ với thứ tiếng mới nhất của mình. Tiến lên!
💬 u/PageAdventurous2776 (↑3) Muốn nói giỏi hơn thì giờ bạn chỉ cần luyện nói thôi. Bạn nghe hiểu rất tốt rồi. Thuê gia sư và nói chuyện với họ.
Tui thích iTalki, luyện mỗi tuần một lần. Muốn hơn một lần mỗi tuần thì chắc gói trả theo tháng sẽ rẻ hơn (Worlds Across hay cái kia… Preply thì phải?). Họ biết bạn sẽ nói như người đang học, vì bạn đang học nói mà.
Hồi mới dùng iTalki, trước buổi đầu tui nhắn cho giáo viên: “Chắc tui sẽ hiểu bạn khá tốt, nhưng chưa nói được nhiều đâu.” Vậy là hạ kỳ vọng xuống thấp, rồi xây dần từ đó. Tui hướng nội, nhưng nghĩ tới việc họ chọn nghề này (nghe người mới học nói) giúp tui cứ cố hết sức. Chắc họ cũng mong được nghe tui tiến bộ, và không thấy phiền khi tui vô tình “hành hạ” tiếng của họ. Sau 5–10 giờ đầu, tui hết hồi hộp và thật sự mong tới buổi học mỗi tuần. Giờ nó là một trong những điều vui nhất trong tuần của tui!
💬 u/LaKitilla (↑3) Từ một người lo âu xã hội khác, tui khuyên bạn tập kiểu “nói để làm việc”. Vì bạn đang ở môi trường nói tiếng Pháp, tận dụng mấy dịp như đi khám bác sĩ, gặp cố vấn học tập ở trường, mua sắm hay dùng dịch vụ để lấy tự tin. Bạn phải đổi cách nghĩ, coi nó là “thử xem sao” chứ không đòi hỏi hoàn hảo. Một khi nhận ra mình có thể sai, vấp, ngừng rồi nói tiếp mà trời cũng không sập, bạn sẽ thoát khỏi mớ suy nghĩ trong đầu và dám liều hơn ở những tình huống ít khuôn khổ hơn.
Tui cũng khuyên đổi trọng tâm khi nói chuyện. Người lo âu xã hội hay tập trung vào bản thân: mình sẽ nói gì, người ta nghĩ gì về mình, mình nghe ra sao. Nếu chuyển sự chú ý sang người kia, tò mò về người mình đang nói chuyện, hỏi họ, thì bạn sẽ ở trong cuộc trò chuyện thay vì kẹt trong đầu mình.
💬 u/ProfessorPlum1949 (↑3) Chỉ muốn nói là tui đang ở tình cảnh y hệt bạn, nhưng với tiếng Tây Ban Nha. Dù bực vì khả năng nói chưa được như mong muốn, tui tin rằng môi trường ngập ngôn ngữ cùng cơ hội nói chuyện với giáo sư và bạn học rồi sẽ đưa tui tới nơi cần tới.
💬 u/Geoffb912 (↑3) Đó là những kỹ năng khác nhau, chỉ liên quan lỏng lẻo với nhau. Muốn nói thì phải luyện nói. Muốn đọc trôi chảy hơn? Luyện đọc! Ai cũng từng thấy những người lớn lên trong gia đình nói một thứ tiếng, hiểu hết bà nói gì mà gần như không ghép nổi một câu.
💬 u/Proman4713 (↑2) Vấn đề không phải lớp học, mà là sự tương tác. Bạn không tự đặt mình vào bất kỳ cách nào khiến bạn vừa tiếp nhận vừa tạo ra nội dung bằng ngôn ngữ đó. Nhưng giờ bạn đang ở môi trường mà sớm muộn gì cũng phải tương tác, vậy là xong nhiệm vụ rồi! Với lại tiếng Pháp khó thật, nên tui chẳng trách bạn đâu.
💬 u/Fast-Ads-7587 (↑2)
“Tui còn không dám thử kết bạn, sợ lộ ra mình là “đứa nước ngoài học tiếng Pháp mà cũng không ra hồn”…”
Và cách duy nhất để không thành người đó là nói. Nghe như bạn đang ở vị trí rất thuận lợi để sửa chuyện này. Tui không nghĩ có cách học nào là “đúng”. Tui chấm TOEFL với TOEIC nhiều năm lắm rồi. Người nói tiếng Pháp đúng là có điểm thấp nhất trong tất cả. Người Ý cũng chật vật, nhưng cách họ nói rõ ràng hơn. Nên dù họ nói kiểu “I went store…” thì vẫn hiểu được, còn người Pháp nói câu tương tự thì không. Tui chắc nhiều người đồng cảm với cái khó của bạn.
💬 u/plantainprospector (↑2) Giờ ở Pháp rồi thì bạn thử càng nhiều cuộc giao tiếp không áp lực (ngoài trường) càng tốt để nói trôi hơn nhanh hơn được không? Hoặc ít nhất kết thân với một người sẵn lòng giúp bạn luyện? Nhiều khi gặp tình huống trớ trêu thì mình phải vậy: nuốt tự ái, giỏi lên dù đường khó. Phải sai mới học được.
💬 u/That-Blood-432 (↑2) Ê tui cũng bị y vậy! Tui đang học ở Ai Cập mà vẫn chật vật với tiếng Ả Rập, không có người bạn Ai Cập nào vì sợ nói chuyện với người khác.
💬 u/hwtwl (↑2) Chắc sẽ bị ném đá, nhưng nếu bạn lo âu tới mức đó khi nói tiếng Pháp với người thật, thì thử nói chuyện với AI. Rồi khi đã có tự tin thì thử ngoài đời.
↳ u/pittoresquee (OP) (↑0): Nói với AI thì dễ, mà tiếc là nó không giúp tui vượt qua lo âu, vì tui biết nó sẽ không phán xét mình. Người ngoài đời thì có.
↳↳ u/hwtwl (↑4): Vậy nói chuyện với gia sư online kiểu iTalki thì sao? Rẻ hơn học trực tiếp, mà chắc tắt camera được nếu không thoải mái. Hoặc nói chuyện với người không phải bản xứ tới khi đủ tự tin để nói với người bản xứ?
↳↳ u/silvalingua (↑4): Ít ai rảnh mà đi phán xét bạn đâu. Họ còn lo chuyện đời họ.
↳↳ u/smearie (↑2): Nói cho bạn biết, đa số người ta đánh giá trình mình cao hơn thực tế ở mọi thứ tiếng, nên miễn trình thật của bạn trên B1 thì chẳng ai nói gì đâu, kể cả khi bạn bảo mình C1.
↳↳ u/ladyloor (↑1): Vậy bảo AI phán xét bạn đi cho quen.
↳↳↳ u/pittoresquee (OP) (↑1): Cảm ơn đã làm tui bật cười.
💬 u/Infinite-12345 (↑1) Điều gì ngăn bạn trao đổi ngôn ngữ mỗi ngày với một người bạn, hay học giáo viên mỗi ngày? Nói là một kỹ năng riêng, nhưng bạn đâu có bị tụt lại. Thật ra bạn còn có lợi thế là hiểu người ta nói gì. Đa số người ta luyện nói rồi lại khổ vì không hiểu, do chưa quen với lượng input lớn.
Bắt đầu từ việc nhỏ: viết nhật ký mỗi ngày, kể mình đã làm gì, cho ChatGPT sửa lỗi. Tập nói một mình, tả những gì đang làm hay kể về cuốn sách tiếng Pháp đang đọc. Kết hợp với trao đổi ngôn ngữ và học với giáo viên, rồi bạn sẽ tới nơi thôi.
💬 u/Cracotte_Mu_Da (↑1) Học thì chẳng bao giờ là muộn… Thử kết bạn với người biết chút tiếng Anh để lúc nào cũng hiểu nhau được, rồi từng bước luyện nói.
💬 u/boredafro (↑1) Tui làm y chang bạn nhưng với tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, mà tui không hối hận. Như mọi người nói, output là một kỹ năng riêng, và nếu bạn hiểu được người bản xứ lại đang sống ở môi trường của họ thì bạn sẽ bắt kịp và cải thiện kỹ năng nói viết thôi. Có người học ngữ pháp hay học trên trường mấy thứ họ dạy mà không bao giờ vượt quá B1. Vấn đề không nằm ở kỳ thi tiếng Pháp bạn đã thi, mà ở kỳ vọng của bạn về nó. Nó không hoàn hảo, nhưng bạn làm tốt nghĩa là có gì đó tích cực. Thử nhìn theo hướng đó đi.
💬 u/Aakharin-ejdehaa (↑1) Bạn đang sống trong môi trường tiếng Pháp mà! Đâu cần nhiều can đảm để bắt chuyện người lạ, hỏi trong siêu thị cái này là sản phẩm gì, ký hiệu kia là gì, sao người ta tụ tập lại khi có hàng đợi, lối vào tòa nhà nọ ở đâu… Bạn là người mới ở môi trường mới, cứ hỏi người lạ về mấy thứ nhỏ nhặt quanh mình.
↳ u/pittoresquee (OP) (↑4): Là người lo âu xã hội thì làm vậy cần can đảm lắm, kể cả ở nước tui lol.
↳↳ u/DisplayFragrant7354 (↑1): Vậy… bạn biết mình có vấn đề nhưng không thật sự muốn bỏ công giải quyết? Tui hiểu là phức tạp, nhưng cách duy nhất để vượt qua là lao thẳng vào.
↳↳↳ u/DisplayFragrant7354 (↑4): Downvote thoải mái, quan điểm của tui vẫn vậy. Phải NÓI thì mới hết sợ NÓI.
↳↳↳↳ u/pittoresquee (OP) (↑2): Không phải tui downvote đâu. Mà tui cũng chưa từng nói ở đâu là không muốn bỏ công giải quyết hay ít nhất cải thiện tình hình, tui chỉ đăng bài xả vì thấy bực thôi.
💬 u/Dizzy_Example54 (↑1) Tụi mình ngược nhau ghê, tui chỉ toàn luyện output lol. Đúng hơn là học khoảng 1,7 năm thì tui bỏ input. Nhưng nhờ vậy mà khả năng nói của tui tiến bộ nhiều. Theo tui thấy, đây là kỹ năng tiến rất chậm nên cần đầu tư nhiều, và bạn sẽ luôn nói một mình hay hơn nói với người bản xứ, nên phải tăng mạnh việc tiếp xúc với người bản xứ, nhất là ngoài đời, vì online hay qua điện thoại cũng dễ hơn do đỡ run.
💬 u/DanKegel (↑1) Lời khuyên hay. Trường bạn, hay thành phố bạn ở, có chương trình Tiếng Pháp như ngoại ngữ (FLE) hay Tiếng Pháp như ngôn ngữ thứ hai (FLS) không? Có thể là nguồn hỗ trợ tốt đó.
💬 u/EstablishmentSure216 (↑1) Bạn thử nói chuyện một mình, hoặc ít nhất bắt đầu viết nhật ký được không? Tui thì nói chuyện với AI, nó sửa lỗi cho tui rồi mới nói tiếp. Tui cũng viết vài câu về một ngày của mình. Tui không có cơ hội luyện ngoài đời, giờ cũng không đủ tiền thuê gia sư, mà vẫn tiến bộ nhiều, có còn hơn không!
💬 u/DarcyDaisy00 (↑1) Tui nghĩ vấn đề chính của bạn là lo âu xã hội. Nếu chưa thì cân nhắc đi trị liệu và/hoặc dùng thuốc. Tui đang uống Prozac cho chứng rối loạn hoảng sợ, NHƯNG thấy nó giúp rất rất nhiều cho cả lo âu xã hội dù đó không phải mục tiêu chính.
💬 u/Echevaaria (↑1) Thuê gia sư iTalki, luyện nói 30 phút mỗi tuần. Tới một lúc bạn sẽ nhận ra mình hết lo âu rồi.
💬 u/Zestyclose-Sink6770 (↑1) Tới lúc thuê giáo viên rồi.
💬 u/BigAppearance4174 (↑1) Có một mẹo đơn giản sinh viên nước ngoài dùng từ bao đời nay: uống say. Vài lần là bạn tuôn từ vựng như người bản xứ. Trường hợp của bạn thì có khi còn tuôn ra từ đúng nữa!
💬 u/CatsWearingTinyHats (↑1) Tui tò mò sao bạn thấy mình là “kẻ lừa đảo” khi đã nâng được kỹ năng nghe, nói, viết lên đủ cao để đậu!
Tui đang học tiếng Ireland, mà trình C1 thì gần như không có tài liệu luyện, đề thi chủ yếu là mấy đề bài mở kiểu “viết bài luận về chủ đề X”, “thuyết trình về biến đổi khí hậu”, v.v. Tui đã đọc được ở mức nâng cao, vốn từ rất lớn nhờ đọc (ngữ pháp cũng rất chắc nhờ đọc, nghe nói phát âm cũng tốt), mà vẫn không tưởng tượng nổi đậu C1 nếu chưa cày thêm nhiều nữa. Tui thấy khi nào đủ sức đậu kỳ thi đó là tui cũng trôi chảy lắm rồi!
Có khi đề thi mỗi thứ tiếng khác nhau?
↳ u/pittoresquee (OP) (↑1): Kiểu… tui viết được bài luận, kể cả chủ đề khá phức tạp, nhưng khá chậm. Tui không bao giờ chắc về từ mình chọn hay cấu trúc ngữ pháp mình dùng. Theo tui thấy, ở mức C1 họ không đòi bạn diễn đạt hoàn hảo, chỉ cần đủ tốt. Và hình như tui viết đủ tốt, chắc có lỗi nhưng không nhiều tới mức trượt… Nên không phải tui hoàn toàn không nói viết được, mà là tui không thấy thoải mái chút nào khi diễn đạt bằng tiếng đó. Tui không thấy mình trôi chảy. Còn xa lắm. Tui cũng từng tin đậu C1 là sẽ trôi chảy, mà tui sai.
💬 u/banthropos (↑1) Nghe khó khăn thật. Lo âu xã hội khó lắm. Liệu pháp Chấp nhận và Cam kết (ACT) rất tuyệt cho chuyện này, cùng với tập tự thương bản thân. Dần dần, bạn có thể tự cho mình tiếp xúc với các tình huống xã hội, đồng thời để ý những vận hành không có ích của tâm trí (khi nó than phiền, bảo bạn không làm được, bạn không ngầu, không đáng mến, ngớ ngẩn, đủ thứ, mà rốt cuộc cũng chẳng quan trọng), rồi quay về khoảnh khắc hiện tại. Hoàn toàn vượt qua được.
Bạn cũng có thể tìm hiểu mấy bài tập thân thể (somatic) để làm việc với hệ thần kinh mỗi ngày, giúp tạo nền bình tĩnh hơn. Xem thử Sukie Baxter trên YouTube (tui nghĩ là đúng tên đó).
💬 u/layalunella (↑1) Hai chữ thôi: hội chứng kẻ mạo danh.
💬 u/yarnspinner19 (↑1) Khi bạn cố nói thì chuyện gì xảy ra? Triệu chứng lo âu của bạn là gì? Nếu là triệu chứng thể chất như tim đập nhanh, thở không kiểm soát, đổ mồ hôi, và bạn đi khám bác sĩ đa khoa được ở bên đó, tui sẽ hỏi bác sĩ về việc thử propranolol liều thấp (5mg), miễn là bạn không bị hen và không có bệnh tim.
Dù sao đi nữa, nếu lo âu ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống cỡ này thì bác sĩ giỏi sẽ hướng dẫn bạn tới điều trị y khoa hoặc hỗ trợ sức khỏe tinh thần.
💬 u/StruggleGullible255 (↓3) Bài học hay. Cảm thấy mình mắc hội chứng kẻ mạo danh đâu có nghĩa là bạn không phải kẻ mạo danh thật.
Tóm tắt lại
- Câu chuyện: OP tự học tiếng Pháp hơn 5 năm, gần như chỉ bằng input (nghe, đọc, giáo trình), né nói viết vì lo âu xã hội và hay trì hoãn. Vẫn đậu B2 (82/100) và DALF C1 (80/100), vào được đại học dạy bằng tiếng Pháp. Nghe giảng hiểu được, nhưng nói chuyện với giáo sư thì ngượng, không dám kết bạn, viết nhật ký thôi cũng vật lộn. OP khuyên mọi người đừng chỉ học input, và cho rằng thi cử không đo được trình độ thật.
- Comment nhiều upvote nhất: Đây là câu chuyện thành công. Bạn đã làm được những gì cần, giờ lại ở ngay môi trường tiếng Pháp, cứ đi nói chuyện là ổn.
- Tranh luận chính:
- Input có đủ không: Một phe cho rằng nghe hiểu được người bản xứ thì học nói chỉ là chuyện nhỏ, vấn đề của OP chủ yếu là tâm lý. Phe kia cho rằng nghe, nói, đọc, viết là các kỹ năng riêng, muốn nói thì phải luyện nói, dẫn chứng người lớn lên trong gia đình song ngữ hiểu hết mà không nói được.
- Có nên đi du học khi bị lo âu xã hội: Một người cho là hơi liều; người khác phản bác rằng sợ vẫn có thể hành động. Chính OP thấy lời khích lệ có ích hơn lời khuyên ở yên trong vùng an toàn.
- Kỳ thi: DELF/DALF chỉ cần tổng 50/100 và mỗi phần tối thiểu 5/25, nên có thể đậu dù một kỹ năng yếu. Có người nghĩ giám khảo đã nương tay.
- Lời khuyên cụ thể:
- Đi cà phê ngôn ngữ, bàn giao lưu: ai cũng đang học nên dễ thông cảm.
- Thuê gia sư online (iTalki, Preply), báo trước “tui hiểu tốt nhưng nói chưa được nhiều”; sau 5–10 giờ sẽ hết run.
- Tập “nói để làm việc”: đi khám, gặp cố vấn, mua sắm, coi như “thử xem sao”.
- Chuyển sự chú ý sang người đối diện thay vì lo mình nghe ra sao.
- Bắt đầu bằng nhắn tin, viết nhật ký, nhờ AI sửa lỗi, tự nói một mình; chuẩn bị sẵn câu mở đầu và câu hỏi cho giảng viên.
- Tham gia nhóm kịch, hợp xướng, tình nguyện ở trường; tìm chương trình FLE/FLS.
- Nếu lo âu ảnh hưởng nặng tới cuộc sống: tìm trị liệu (như ACT) hoặc hỏi bác sĩ.
- Đồng cảm: Nhiều người kể đã rơi đúng vào cái bẫy này (với tiếng Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập, Tây Ban Nha); có người sống chung một tháng với người bản xứ mà khả năng nói tiến bộ hơn cả 1,5 năm trước đó.
Ghi chú: Input là tiếp nhận ngôn ngữ (nghe, đọc), output là tạo ra ngôn ngữ (nói, viết). CEFR là Khung tham chiếu ngôn ngữ chung châu Âu (A1–C2). DELF/DALF là chứng chỉ tiếng Pháp chính thức của Bộ Giáo dục Pháp; TCF tout public là một bài thi trình độ tiếng Pháp khác. Alliance Française là mạng lưới trung tâm dạy tiếng Pháp. Glossika là app học câu bằng cách nghe và nhại lại (shadowing). FLE/FLS là chương trình dạy tiếng Pháp cho người nước ngoài. ACT (Acceptance and Commitment Therapy) là liệu pháp tâm lý Chấp nhận và Cam kết. Hội chứng kẻ mạo danh (imposter syndrome) là cảm giác mình không xứng với thành tích đạt được. Prozac và propranolol trong bình luận là trải nghiệm cá nhân của người viết, cần hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc. Bình luận của u/That-Blood-432 bị đăng trùng hai lần nên mình chỉ giữ một.